Türkçe Okunabilirlik Testi

Araç ne yapar?

Araç Türkçe düz metinde üç temel değeri sayar: hece (H), kelime (W) ve cümle (S). Bu değerlerden ortalama kelime uzunluğunu hece olarak (OKU = H / W) ve ortalama cümle uzunluğunu kelime olarak (OCU = W / S) bulur. Ardından Türkçe için geliştirilmiş iki formülü uygular ve her puanın hangi aralığa düştüğünü yazar.

Sonuç ekranında her cümle ayrı satırda, kelime ve hece sayısıyla listelenir. Seçtiğiniz eşiği aşan cümleler vurgulanır ve yanında “uzun” etiketi görünür; renk tek başına bilgi taşımaz. Sayıma alınmayan sayı, bağlantı, e-posta, emoji ve kod parçaları ayrıca bildirilir.

Nasıl kullanılır?

1. Metni kutuya yapıştırın. Sonuçlar yazmayı bıraktıktan kısa süre sonra güncellenir; en fazla 100.000 karakter işlenir.
2. Ölçüm biçimini seçin. Varsayılan tüm metin analizidir; isteğe bağlı 100 kelimelik örneklem modu yalnızca metnin başını ölçer.
3. Uzun cümle eşiğini 5 ile 60 kelime arasında ayarlayın. Varsayılan 20 kelimedir.
4. Uyarıları okuyun: kısa örneklem, noktalamasız metin, tanınmayan kısaltma ve çıkarılan öğeler puanı etkileyebilir.
5. Özeti kopyalayın, ayrıntıları JSON olarak indirin veya isterseniz metni paylaşım bağlantısına ekleyin.

Ateşman formülü

Ateşman = 198.825 − 40.175 × OKU − 2.610 × OCU

Ersin Ateşman, Flesch Okuma Kolaylığı yaklaşımını Türkçeye uyarlayarak bu formülü 1997’de Dil Dergisi’nin 58. sayısında yayımladı. Puan yükseldikçe metin kolaylaşır. Araç şu aralıkları kullanır: 90–100 çok kolay, 70–90 kolay, 50–70 orta, 30–50 zor, 0–30 çok zor. Sınıflandırma yuvarlanmamış puanla yapılır. Çok kısa kelimeler ve cümleler 100’ün üstünde, çok uzun olanlar 0’ın altında puan üretebilir; araç ham puanı kırpmaz, aralık dışı olduğunu belirtir.

Çetinkaya–Uzun formülü

Çetinkaya–Uzun = 118.823 − 25.987 × OKU − 0.971 × OCU

Gökhan Çetinkaya’nın 2010 tarihli doktora çalışmasında Uzun ile birlikte önerilen bu formül, puanı okuma düzeyi bantlarıyla yorumlar: 35’in altı zorlayıcı, 35–51 arası eğitsel destekle okunabilir, 51 ve üstü bağımsız okuma düzeyi. Katsayılar ve örneklem yaklaşımı için MEB okunabilirlik yayını incelenebilir. Bantlar metnin hangi yaş veya sınıf için uygun olduğunu kesin biçimde söylemez; araç puanı kişiye ilişkin bir tanı olarak sunmaz.

Hece, kelime ve cümle sayımı

• Metin önce NFC biçimine getirilir ve Türkçe kurallarıyla küçültülür; İ ve I doğru harflere dönüşür.
• Hece sayısı ünlü sayısıdır: a e ı i o ö u ü ile â î û. ğ hece oluşturmaz; tren 1, saat 2, kooperatif 5 hecedir.
• Harf içi kesme korunur: Ankara’da tek kelime ve 4 hecedir. Tireli birleşikler ayrı kelime sayılır.
• Sayı, bağlantı, e-posta, emoji ve kod parçası ölçümden çıkarılır; Türkçe sayı okunuşu uydurulmaz.
• Dr., Prof., TBMM gibi kısaltmalar sürümlü istisna tablosuyla okunuşlarına göre sayılır. Tabloda olmayan ünlüsüz büyük harfli kısaltmalar harf harf okunur varsayılır ve işaretlenir.
• Cümleler tarayıcının bölütleyicisiyle ayrılır; kısaltma ve baş harf noktalarında (A. Yılmaz) yanlış cümle sonu birleştirilir.

Kısa örneklemler

Formüller ortalamaya dayanır; birkaç cümlelik metinde tek bir uzun kelime puanı büyük ölçüde değiştirir. Bu yüzden 100 kelimeden kısa metinlerde sonuçla birlikte belirgin bir kısa örneklem uyarısı gösterilir. Örneklem modu seçildiğinde ilk 100 kelime ölçülür; 100. kelimenin düştüğü cümle, örnekleme giren kelimelerinin payı kadar sayılır ve bu pay ekranda gösterilir.

Örnek ve yorum

Örnek metinde kelime başına 2,54 hece ve cümle başına 11,3 kelime vardır. Ateşman bunu orta, Çetinkaya–Uzun eğitsel destek bandında görür. Puanı yükseltmek için önce vurgulanan uzun cümleleri bölmek, sonra çok ekli kelimeleri daha yalın karşılıklarla değiştirmek işe yarar. Yine de kısa cümleler tek başına iyi metin demek değildir; anlam bütünlüğü ayrıca okunarak değerlendirilmelidir.

Sınırlar ve gizlilik

• Puanlar uyarlanmış otomatik ölçümdür. Anlam kalitesini, bilgi doğruluğunu, okurun kesin anlayışını veya arama sıralamasını ölçmez.
• Formüller Türkçe içindir. Arayüz dili değişse bile analiz Türkçe kurallarla yapılır; İngilizce metne uygulanmamalıdır.
• Kısaltma tablosu sınırlıdır ve sürüm tarihiyle güncellenir; tanınmayan belirteçler ekranda listelenir.
• Metin tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez ve depolamaya yazılmaz. Yalnızca paylaşım bağlantısına girdiyi eklerseniz metin bağlantının içinde yer alır.