AI aramada teknik SEO kontrol listesi: erişim, dizin ve ölçüm

Kısa cevap: özel bir AI dosyası yok, temel aynı

Google'ın AI Overviews ve AI Mode özelliklerinde destek bağlantısı olarak görünebilmek için sayfanın Google Arama'da dizinde olması ve snippet ile gösterilmeye uygun olması gerekiyor. Google'ın AI özellikleri belgesi bunun dışında ek teknik gereksinim bulunmadığını, yeni makine tarafından okunan dosya, AI metin dosyası ya da özel işaretleme eklemeniz gerekmediğini söylüyor. Yani kontrol listesinin büyük kısmı, zaten bildiğiniz teknik SEO'nun aynısı: erişilebilir, dizinlenebilir, tutarlı ve görünür içerik.

Bu yazı bir model karşılaştırması ya da "AI sıralaması" rehberi değil. Hangi URL'nin hangi yanıtta seçileceğini kimse size garanti edemez; Google'ın kendi rehberi de dizinlemenin ve sunumun garanti edilmediğini açıkça yazıyor. Burada yapabileceğimiz iki şey var: teknik engelleri tek tek elemek ve ölçülebilen şeyi ölçmek. Aşağıdaki bölümler istek, tarama, dizin uygunluğu ve seçim aşamalarını ayırıyor, her aşama için bir kontrol ve çalışan bir örnek veriyor. Son kontrol: 25 Ekim 2026. Search Console özellikleri ve Google rehberleri değişebildiği için bu tarihi not edin.

Örneklerde yalnızca example.com gibi sentetik HTTPS adresleri kullanılıyor. Hiçbir gerçek sitenin sıralamasını, trafiğini ya da alıntılanma oranını ölçmedim. Yazıdaki çıktılar, çevrimdışı çalıştırılan küçük Python örneklerinden geliyor.

İstek, tarama, dizin, seçim: dört ayrı kapı

AI aramayı tek bir kara kutu gibi düşünmek, sorunu yanlış yerde aramaya yol açıyor. Dört şeyi birbirinden ayırmak gerekiyor. İstek, bir istemcinin URL'nize HTTP isteği göndermesi ve sizin bir yanıt vermenizdir. Tarama, bir tarayıcının robots.txt kurallarına göre o URL'ye erişmesidir. Dizin uygunluğu, sayfanın dizine alınmış ve snippet ile gösterilmeye uygun olmasıdır. Seçim ise sistemin belirli bir sorgu için hangi bağlantıları destek olarak göstereceğine karar vermesidir.

Bu ayrım pratikte şunu söylüyor: "AI beni göstermiyor" cümlesi tek başına bir teşhis değil. Sayfa 503 döndürüyorsa sorun birinci kapıda, robots.txt tarayıcıyı engelliyorsa ikinci kapıda, noindex varsa üçüncü kapıda. Üç kapı da açıksa ve sayfa yine de seçilmiyorsa bunun teknik bir düzeltmesi olmayabilir; içerik, sorgu ve rekabet devreye girer. Bu noktada teknik SEO'nun işi biter, beklentiyi yönetmek kalır.

Erişim: robots.txt, HTTP durumu ve tarayıcı belirteçleri

robots.txt, tarayıcıların hangi URL'lere erişebileceğini söyleyen bir dosyadır ve Google'ın belgesine göre esas amacı tarama trafiğini yönetmektir; bir sayfayı Google'dan gizlemenin yolu değildir. Engellediğiniz bir URL başka sitelerden bağlanıyorsa, sonuçlarda açıklamasız biçimde görünebilir. RFC 9309 aynı noktayı daha net söylüyor: bu kurallar bir erişim yetkilendirmesi değildir. Gizli içeriği robots.txt ile değil, parola ya da yetkilendirmeyle korursunuz.

HTTP durumu da bu kapının parçası. Google'ın belgesine göre 4xx döndüren URL'lerin içeriği kullanılmıyor ve bu URL'ler dizine alınmıyor; 5xx ve 429 yanıtları tarayıcıyı geçici olarak yavaşlatıyor, kalıcı sunucu hataları ise dizinden çıkarılmaya yol açabiliyor. 200 yanıtı dizine alınacağının garantisi değil; yalnızca içeriğin işlenmesine izin veriyor. robots.txt dosyasının kendi durum kodu da önemli: RFC 9309'a göre 4xx yanıtı dosyayı "kullanılamaz" sayar ve tarayıcı kaynaklara erişebilir, 5xx yanıtı ise tam engel varsayılmasını gerektirir. Bu paragraf yalnızca RFC davranışını anlatıyor; Google'ın kendi uygulama ayrıntılarını ayrıca kontrol edin.

Asıl karışıklık belirteçlerde başlıyor. "AI botlarını engelle" cümlesi iki farklı şeyi kapsıyor: arama ve alıntı için erişim ile model eğitimi tercihi. Aşağıdaki tablo, belgelerini incelediğim belirteçleri ayırıyor.

Aşağıdaki robots.txt bu ayrımı tek dosyada gösteriyor: arama erişimi açık, iki eğitim belirteci kapalı ve diğer herkes için yalnızca /private/ kapalı. Çıktıyı Python'un urllib.robotparser modülüyle üretiyorum. Bu modül Google'ın ayrıştırıcısı değildir; örnek bilerek çakışmayan kurallarla kurulu ve yalnızca grup seçimini gösteriyor.

01from urllib.robotparser import RobotFileParser02 03RULES = """User-agent: Googlebot04Allow: /05 06User-agent: OAI-SearchBot07Allow: /08 09User-agent: GPTBot10Disallow: /11 12User-agent: Google-Extended13Disallow: /14 15User-agent: *16Disallow: /private/17"""18 19parser = RobotFileParser()20parser.parse(RULES.splitlines())21for agent in ("Googlebot", "OAI-SearchBot", "GPTBot", "Google-Extended", "ExampleBot"):22    for path in ("/blog/", "/private/"):23        verdict = "ALLOW" if parser.can_fetch(agent, "https://example.com" + path) else "BLOCK"24        print(f"{agent:<16}{path:<10}{verdict}")25 

01Googlebot       /blog/    ALLOW02Googlebot       /private/ ALLOW03OAI-SearchBot   /blog/    ALLOW04OAI-SearchBot   /private/ ALLOW05GPTBot          /blog/    BLOCK06GPTBot          /private/ BLOCK07Google-Extended /blog/    BLOCK08Google-Extended /private/ BLOCK09ExampleBot      /blog/    ALLOW10ExampleBot      /private/ BLOCK

Çıktıda iki şey dikkat çekiyor. Birincisi, GPTBot ve Google-Extended her yolda engelli, ama Googlebot ile OAI-SearchBot açık: eğitim tercihi ile arama erişimi ayrı ayrı yönetiliyor. İkincisi, Googlebot için /private/ yolu bile serbest görünüyor. RFC 9309'a göre tarayıcı kendi belirtecine uyan grubu kullanır ve * grubuna yalnızca eşleşen bir grup yoksa bakar; gruplar birleşmez. * grubuna eklediğiniz bir Disallow, kendi grubu olan bir tarayıcıya otomatik olarak uygulanmaz. Bu, robots.txt dosyalarında kolayca gözden kaçan bir ayrıntı.

Kural taslağı hazırlamak için robots.txt oluşturucu işinizi hızlandırır; yolları yerelde test etmeye de izin verir. Üretilen dosyayı yayımlamadan önce kendi belirteç listenize göre okuyun. Bir sitenin robots.txt, llms.txt ve HTML'si yapıştırıldığında hangi AI botlarına izin verildiğini görmek için yapay zeka görünürlük kontrolü var; bu araç bir kontrol yardımcısıdır, dizine alınma ya da alıntılanma garantisi vermez.

Dizin uygunluğu: noindex, canonical ve işlenmiş HTML

Üç aşamadan sonra sıra dizin uygunluğunda. Aşağıdaki şema beş kapıyı sırayla soruyor ve her "Hayır" çıkışı farklı bir sorun sınıfına gidiyor.

noindex, Google'ın belgesine göre sayfanın sonuçlarda gösterilmemesini söyler. Ama bir tuzağı var: bu ayarlar yalnızca tarayıcı sayfaya erişebiliyorsa okunur. Sayfayı robots.txt ile engellerseniz içindeki noindex de görülmez ve yok sayılır. Bir sayfayı gerçekten dizinden uzak tutmak istiyorsanız tarama izni verip noindex kullanmanız gerekir; robots.txt bunun yerine geçmez. HTML olmayan dosyalar için aynı kurallar X-Robots-Tag HTTP başlığıyla gönderilebilir.

01<meta name="robots" content="noindex">02<link rel="canonical" href="https://example.com/ai-search-checklist/">

Canonical için Google'ın belgesi yöntemleri "sinyal" olarak anlatıyor: yönlendirme güçlü, rel="canonical" güçlü, sitemap'e koymak zayıf bir sinyal; yöntemler birbirini destekleyebilir. Önerileri net: mutlak URL kullanın, kanonik sayfanın kendisine de canonical verin, aynı sayfa için farklı tekniklerle farklı URL göstermeyin ve canonical belirlemek için robots.txt kullanmayın. Belge ayrıca tek bir site içinde canonical seçimini engellemek için noindex kullanmayı önermiyor.

Search Console'un URL Denetimi aracı iki alanı ayrı gösteriyor: sizin bildirdiğiniz canonical ve Google'ın seçtiği canonical. Google ilkini dikkate alıyor, ama tercihinizi seçeceğinin garantisi yok. Bu yüzden "canonical koydum, bitti" demek yerine iki alanı karşılaştırın. Aynı araçta dizinli sürüm bir canlı test değildir; canlı test yalnızca Google-InspectionTool'un sayfaya erişip erişemediğini doğrular ve sayfanın dizine gireceği anlamına gelmez.

Son kapı işlenmiş HTML'de görünür metin. Google'ın JavaScript belgesine göre 200 yanıtlı sayfalar işleme kuyruğuna gider, dizinleme işlenmiş HTML üzerinden yapılır ve işlenmiş HTML'de görünmeyen içerik dizinlenemez. İstemci tarafında çizilen bir tek sayfa uygulamasında hata sayfaları için anlamlı bir durum kodu vermek zor olabilir; belge soft 404'ten kaçınmak için 404 veren bir URL'ye yönlendirmeyi ya da hata sayfasına noindex eklemeyi öneriyor.

Görünür metin, kanıt paragrafı ve yapılandırılmış veri

AI özellikleri için özel bir yapılandırılmış veri gerekmiyor; Google bunu açıkça yazıyor. Yapılandırılmış veri üretken AI için zorunlu değil, ama genel SEO için hâlâ önerilen bir şey. Yazarsanız kural basit: sayfada okurun görmediği içeriği işaretlemeyin ve işaretleme sayfa içeriğinin doğru bir temsili olsun. Rich Results Testi'ni geçmek de görünme garantisi değildir.

İyi bir kanıt paragrafı bu yüzden önemli. İddiayı gövde metninde, tarihi ve dayanağıyla doğrudan söylersiniz; yapılandırılmış veri yalnızca aynı bilgiyi makine okunur biçimde tekrar eder. Google ayrıca içeriği küçük parçalara bölmenin ya da belirli bir sayfa uzunluğuna uymanın gerekmediğini, AI için ayrı bir dille yazmanız gerekmediğini söylüyor. "AI için yeniden yazma" hamlesi yerine, okur için net, kaynaklı ve güncel bir paragraf yazmak daha anlamlı.

Aşağıdaki küçük betik bu tutarlılığı sentetik bir sayfada denetliyor: canonical mutlak mı, JSON-LD url ile aynı mı, datePublished görünür bir time öğesinde var mı, başlık ve açıklama görünür metinde geçiyor mu. Bilerek bir uyumsuzluk bırakıldı: JSON-LD açıklaması, sayfada olmayan bir kıyas tablosundan söz ediyor.

01import json02from html.parser import HTMLParser03 04PAGE = """<!doctype html>05<html lang="tr"><head>06<title>AI aramada teknik SEO kontrol listesi</title>07<meta name="robots" content="max-snippet:-1">08<link rel="canonical" href="https://example.com/ai-arama-kontrol-listesi/">09<script type="application/ld+json">10{"@context": "https://schema.org", "@type": "TechArticle",11 "headline": "AI aramada teknik SEO kontrol listesi",12 "url": "https://example.com/ai-arama-kontrol-listesi/",13 "datePublished": "2026-10-30",14 "description": "AI cevap alıntılarının kıyas tablosunu içerir."}15</script></head><body><main>16<h1>AI aramada teknik SEO kontrol listesi</h1>17<p><time datetime="2026-10-30">30 Ekim 2026</time></p>18<p>Bir sayfa taranıp dizine girse bile seçilmeyebilir.</p>19</main></body></html>"""20 21 22class Audit(HTMLParser):23    def __init__(self):24        super().__init__()25        self.in_body = self.in_ld = False26        self.text, self.ld, self.dates = [], [], []27        self.canonical = self.robots = None28 29    def handle_starttag(self, tag, attrs):30        a = dict(attrs)31        if tag == "body":32            self.in_body = True33        elif tag == "link" and a.get("rel") == "canonical":34            self.canonical = a.get("href")35        elif tag == "meta" and a.get("name") == "robots":36            self.robots = a.get("content")37        elif tag == "time":38            self.dates.append(a.get("datetime"))39        elif tag == "script" and a.get("type") == "application/ld+json":40            self.in_ld = True41 42    def handle_endtag(self, tag):43        if tag == "script":44            self.in_ld = False45 46    def handle_data(self, data):47        if self.in_ld:48            self.ld.append(data)49        elif self.in_body:50            self.text.append(data)51 52 53audit = Audit()54audit.feed(PAGE)55data = json.loads("".join(audit.ld))56visible = " ".join(" ".join(audit.text).split())57print("robots_meta", audit.robots)58print("canonical_is_absolute_https", audit.canonical.startswith("https://"))59print("canonical_matches_jsonld_url", audit.canonical == data["url"])60print("date_in_time_element", data["datePublished"] in audit.dates)61print("headline_in_visible_text", data["headline"] in visible)62print("description_in_visible_text", data["description"] in visible)63 

01robots_meta max-snippet:-102canonical_is_absolute_https True03canonical_matches_jsonld_url True04date_in_time_element True05headline_in_visible_text True06description_in_visible_text False

Son satır False çıktı. Bunu bir politika ihlali kanıtı olarak okumayın: tam metin eşleşmesi bir sezgiseldir ve özet cümleler görünür metinden farklı yazılmış olabilir. Betiğin işi, insanın bakması gereken adayları listelemek. Çözüm ya cümleyi sayfaya görünür biçimde eklemek ya da JSON-LD'den çıkarmak. JSON-LD üretmek için schema oluşturucu kullanılabilir; çıktıyı sayfanın görünür içeriğiyle karşılaştırmak yine sizin işiniz.

İç linkler ve URL temizliği

Tarayıcı bir sayfayı bulmak için çoğu zaman bir bağlantı izler. Google'ın JavaScript belgesine göre bağlantıların keşfi için href özniteliği olan a öğeleri gerekir. Bu yüzden önemli sayfalara sitenin içinden, anlamlı bağlantı metniyle ve gerçek bir a href ile gitmek gerekir. Fragment ile çalışan istemci tarafı yönlendirme yerine History API kullanılması da aynı belgede öneriliyor.

URL'lerin kendisi de gürültü kaynağı olabilir. Aynı içeriğe giden ?utm_source=... varyantları, büyük-küçük harf farkları ya da sonda eğik çizgi olan ve olmayan sürümler yinelenen URL'ler yaratır; Google'ın belgesindeki canonical yöntemleri tam da bunları birleştirmek için var. Bir URL'de Türkçe karakter ya da boşluk varsa yüzde kodlamasının doğru olduğundan emin olun; bunu denemek için URL kodlama ve çözme aracı işe yarar.

Dış bağlantılar ayrı bir iş. Ücretsiz backlink kaynakları yazısında platform platform ele alındı ve orada da hiçbir bağlantı kazanımı ya da sıralama vaadi yok. Bu yazıdaki kontrol listesi dış bağlantılara değil, sitenin kendi sayfalarına bakıyor.

Snippet denetimleri, llms.txt ve ürün kontrolleri

Google'ın AI özellikleri belgesi, gösterilenleri sınırlamak için nosnippet, data-nosnippet, max-snippet ve noindex kontrollerini sayıyor. Robots meta belgesine göre nosnippet AI Overviews ve AI Mode dahil tüm arama sonucu biçimlerini kapsıyor ve içeriğin bu özelliklere doğrudan girdi olarak kullanılmasını da engelliyor. max-snippet aynı girdiyi sınırlıyor (0 değeri nosnippet ile eşdeğer, -1 uzunluğu Google'a bırakır). data-nosnippet ise span, div ve section öğelerindeki belirli bölümleri snippet dışı bırakıyor.

Bunların hepsi bir ödünleşim: gösterim üzerinde kontrol kazanırsınız, ama görünürlüğü azaltabilirsiniz. Etkisini kendi sayfanızda gözlemlemeden karar vermeyin; bu yazı hangisinin doğru olduğunu söylemiyor.

llms.txt ayrı bir konu. llmstxt.org onu "bir öneri" olarak tanımlıyor: Jeremy Howard'ın 3 Eylül 2024'te yayımladığı, Markdown dosyasına dayanan ve topluluğa açık bir taslak. Sayfa herhangi bir standart kuruluşuna ait olduğunu söylemiyor ve arama motorlarının kullandığını da söylemiyor. Google ise AI optimizasyon rehberinde yeni makine tarafından okunan dosyalara, AI metin dosyalarına ya da Markdown'a ihtiyaç olmadığını, Google Arama'nın bunları yok saydığını ve sitenizin görünürlüğüne ya da sıralamasına ne zarar ne de yarar vereceğini yazıyor. Yani llms.txt, Google AI görünürlüğü için bir kaldıraç değil. Başka bir ajan ya da araç bu dosyayı isteyerek kullanıyorsa onun kendi belgesine bakın; llms.txt oluşturucu bu durumda dosyayı üretmeye yardım eder, ama dizin ya da alıntı garantisi sunmaz.

Search Console'da ayrıca "Search generative AI control" adlı bir mülk ayarı var. Yardım sayfasına göre ayar, siteyi AI Overviews, AI Mode ve Discover'daki üretken AI özelliklerine dahil etmeyi ya da etmemeyi yönetiyor; seçenekler Include, Exclude ve Inherit from parent. Aynı sayfa, ayarın diğer Arama bölümleri için bir sıralama ya da dahil olma sinyali olmadığını ve AI eğitimini etkilemediğini söylüyor. Bu bir robots.txt kuralı değil, bir ürün kontrolü; kullanmadan önce yardım sayfasını okuyun. Bu yazı kullanmanızı önermiyor.

Ölçüm: ne görürsünüz, ne göremezsiniz

Ölçüm, en çok yanlış anlaşılan yer. Google'ın AI özellikleri belgesi, bu özelliklerden gelen trafiğin genel arama trafiğine dahil olduğunu ve Search Console Performance raporunda "Web" arama türü altında sayıldığını söylüyor; belgede ayrı bir filtreden söz edilmiyor. Buna ek olarak Search Console'da "Generative AI performance report (Search)" adlı bir rapor var. Yardım sayfasına göre rapor AI Overviews ve AI Mode'u kapsıyor ve yalnızca gösterimi (impressions) veriyor. Boyutları Pages, Countries, Dates ve Devices; arama türü filtresinde "Web: text-based" ile "Web: multimodal" seçenekleri var. Sayfa, 31 Ağustos 2026 itibarıyla raporun tüm sitelere açıldığını yazıyor; yeterli gösterim yoksa rapor görünmeyebilir.

Raporda listelenmeyenler, listelenenler kadar önemli. Tıklama, CTR ve ortalama konum yok; sorgu da boyutlar arasında listelenmiyor; Search Labs deneyleri dahil değil ve Performance raporunun 1.000 satır sınırı uygulanıyor. Yardım sayfası raporun "Web" arama türü verisini içerdiğini söylüyor ama iki rapor arasında çift sayım olup olmadığını açıklamıyor; bu yüzden iki raporun sayılarını toplamayın.

Google'ın rehberi ayrıca hiçbir üçüncü taraf aracın Google'ın iç sıralama ve AI sistemlerine erişimi olmadığını yazıyor. Bir araç size "AI görünürlük skoru" veriyorsa bunu Google'ın verisi gibi okumayın; skorun nasıl hesaplandığını soran taraf siz olun. Dizin tarafında URL Denetimi yararlı ama sınırlı: dizine ekleme isteği de garanti vermez. Sunucu günlüklerinizi de unutmayın: günlük isteği ve sizin yanıtınızı gösterir, dizin ya da alıntı durumunu göstermez.

Gözlem planı basit tutulabilir. Değişiklikten önce hedef sayfanın Performance raporundaki Web verisini sayfa filtresiyle, varsa Generative AI performance report'taki gösterimini not edin. Sayfayı değiştirdikten sonra aynı süreler için tekrar bakın ve hangi sorguların o sayfaya trafik getirdiğini Performance raporunda inceleyin. Bir değişiklik ile bir artış arasında nedensellik kurmayın: mevsimsellik, rekabet ve Google'ın kendi değişiklikleri aynı dönemde etkili olabilir.

Sınırlamalar ve uygulama kontrol listesi

Bu yazının sınırları açık. Hiçbir gerçek siteyi ölçmedim; kaynaklar yalnızca Google'ın ve OpenAI'ın kendi belgeleri, RFC 9309 ve llmstxt.org. Search Console özellikleri ve Google rehberleri hızlı değişiyor; yazı 25 Ekim 2026'daki durumu anlatıyor ve sonraki değişiklikleri kapsamıyor. ChatGPT dışındaki AI aramaların davranışını doğrulamadığım için anlatmadım. Hiçbir madde bir sıralama, dizine alınma ya da alıntılanma garantisi değil.

• Önemli URL'ler HTTP 200 döndürüyor; hata sayfaları 4xx döndürüyor, 200 ile hata gösteren soft 404 yok.
• robots.txt, Googlebot için içeriği engellemiyor; eğitim belirteçleri (Google-Extended, GPTBot) ayrı kararlarla yönetiliyor.
• noindex yalnızca dizinde istemediğiniz sayfalarda var ve o sayfalar robots.txt ile engellenmemiş.
• Her sayfada kendine işaret eden mutlak bir canonical var; yönlendirmeler, sitemap ve canonical aynı URL'yi destekliyor.
• Önemli metin ve bağlantılar işlenmiş HTML'de görünüyor; bağlantılar href özniteliği olan a öğeleri.
• Yapılandırılmış veri yalnızca görünür içeriği anlatıyor; Rich Results Testi'ni geçmek garanti sayılmıyor.
• Snippet kontrolleri (nosnippet, max-snippet, data-nosnippet) bilinçli bir kararla kullanılıyor ya da hiç kullanılmıyor.
• Ölçüm için Performance raporu (Web), Generative AI performance report ve URL Denetimi birlikte okunuyor; iki raporun sayıları toplanmıyor.
• llms.txt, Google görünürlüğü için bir araç gibi sunulmuyor.